180618 Spearfish2Devils Tower via Sundance

Gisternavond bleek tegen 10u dat we niet naast de Burger King welkom waren, en dus verkasten we naar een naastgelegen terrein. Het regent vannacht. Vanochtend toeren we na afwas, wifien, toilet legen en een kleine reparatie aan de elektraklep in de regen naar de higway richting Devil’s Tower. Bye bye South Dakota, Hello again Wyoming!! Op naar het Westen, door de soms eindeloze vlakke groene glooiende prairie met heel veel geel van Honingklaver. Hier en daar is een meertje. Onderweg zien we met regelmaat een of meer Pronghorns, en zelfs een Blauwe Reiger en weer eens een Whitetail Deer.

Eerst rijden we naar het noordelijkste puntje van de Black Hills tw. Sundance, in de regen, waar we het Old West museum in het courthouse bezoeken. Na enig gezoek is er zelfs wifi. Natuurlijk staat hier de Sundance Kidd, Butch Cassidy en zijn bende ook centraal. Er zijn tal van uitstallingen en opstellingen uit die tijd zoals een werkschuur die toen het belangrijkste deel van een erf was, een winkel, tandarts. Veel aandacht is er voor de Texas Trail, waarlangs de cowboys de koeien door Kansas en Wyoming richting Montana dreven

en de koe/schaap/prikkeldraad controverses. Ook is er een maquette van Custer’s Black Hills expeditie, in strijd met verdragen, waarna de Indian Wars uitbraken omdat Custer zilver- en goudvondsten rapporteerde en dus de Lakota’s gesommeerd werden hun heilige gebied te verlaten wat ze niet deden.

Boeiend is de uitleg over de Vore Bison Jump in Beulah over hoe stammen indertijd de Bisons over de kling joegen, zonder paarden etc.

Met name de voorouders van de Kiowa-Apaches leefden hier ruim 100jaar in de Black Hills. De zuidelijker Soshones e.a. stammen kwamen speciaal voor de Bisonjacht, net als Mid Missouri stammen als Arikara, Hidatsa, Mandan en Pawnee. De Vore Jump Bowl is zeker ruim 3 eeuwen in gebruik geweest vanaf 1500 en opgravingen tonen veel artifacten uit die tijd van allerlei stammen uit 100.000vierk.mijl zone rondom.

Buffalo Dances worden nog steeds uitgevoerd, bijv. door de Hidatsa. Alles van de Bison werd gebruikt. Zelfs de hersenen werden uit de schedel gehaald om de huid te kunnen ‘tannen’. De dieren werden pas opgedreven, na dagenlang omsingelen en tactische plaatsen innemen, als er minimaal 300 gevangen zouden kunnen worden.

Ook interessant is de uitleg over de Sun Dance die door genoemde stammen (zie boven en beneden, plus Asbinboine, Gros, Ventre, Ojibway, Saradi, Ponca, Ute en Blackwood) wordt uitgevoerd om de eigen geest te reinigen op een per stam eigen wijze met dans, zang en gedrum, vasten, zelfkastijding, trance e.d.

Grappig is de Jackalope, het ‘zeldzaamste dier van de VS’…..

Het is best bijzonder de samenhang te ervaren tussen de ceremonies van de stammen, de folklore van de Beer, de levensnoodzaak van de Bizonjacht, de Vore en de mythen rond de Devils Tower -zie verderop-. Onduidelijk blijft de achtergrond van “Devil”….

Nog steeds in de regen gaan we verder, door de prairie en heuvels naar de Devils Tower waar we droog aankomen in het zonnetje. Pal er voor gaan we happen, Tower-burger met Diet Coke (papieren bord/beker) en Turkey-Melt met koffie (porcelein!).

Het eerste dat we zien in het Devils Tower Nat. Monument (1906: de 1e in de VS!) is het drukke Prairiehondendorp, blijft grappig altijd.

Ooit werd hier laag na laag ruim 2500m sediment opgestapeld in ong. 20 categorieen, waaronder 150miljoen jaar oud gelig Jura Hulett zandsteen en 235 milj jr oud donkerrood Trias Spearfish zand- met zoutsteen.

Diep daar onder was de aardkorst al 50milj jr lang aan de gang om gloeiende magma (gesmolten rots: Phonoliet, alkalische Veldspaat, zonder Quartz) omhoog te stuwen, waardoor ook de bovenste bodem iets omhoog kwam. De magmagang werd een magmazuil en kwam door de onderste sedimentlagen heen in de vroege Krijtperiode.

Om de een of andere reden koelde die boel toen knap af, wat inklinking betekent. De inklinkingskrachten wonnen het net van de gekoelde magmaspanning en met natuurkundig mathematische zekerheid en regelmaat ontstaan er dan breekpunten in de homogene lavamassa. De breekpunten doen de lava in verticale breuklijnen, onder 60° hoeken, knappen. De 6-zijdige kolommen (de sterkste natuurlijke vorm) ondergaan water-, zuur- en vorstinwerking en komen praktisch los van elkaar te staan.

Vervolgens eroderen de topsedimentlagen, sinds 2 milj jr, met name door de Belle Fourche (Sundance) rivierwerking en zelfs zo ver dat rond de magmazuil bijna alle 17 lagen uit Eoceen, Paleoceen en Krijt afslijten, ruim 2300m. De zo uitgegraven verticaal gelijnde enorme obelisk zelf, van 264m hoog met platte top ter grootte van een voetbalveld, blijft fier overeind, maar brokkelt aan de zijkanten af.

De verticale kolommen storten hier en daar in. Er onder komen enorme boulders tot op flinke afstand opgestapeld en alleen terecht. Dit fenomeen komt slechts hier en daar op aard voor, in centraal Montana en oost Afrika. Hier en daar is nog Hulett en Spearfish sediment te zien, mooi!

Een paar km elders zijn al de 20 lagen nog te zien.

We kijken naar de zuil, vogeltjes (fraaie zwart witte Nuthatch, = Boomklever) en plantjes (zoals de niet inheemse ongewenste Leafy Spurge= Kroontjeskruidfam., gewenste Hare Bell=Klokje en ongewenste Scotch en Musk Thist= Distels) en een Whitetail Deer, terwijl we onze stille omme rond de zuil doen.

Verder dan weer, naar het Westen door de soms eindeloze vlakke groene prairie met heel veel geel van Honingklaver.

We rijden noord- en westelijk via Gilette richting Buffalo. Onderweg zien we met regelmaat een of meer Pronghorns. Een lange trip weer, vandaag tikken we de 290km aan. Bij Gilette begint het te plensen. 50km voor Buffalo worden de heuvels meer bergachtig en duiken we een Restarea op. Wyoming heeft ook hier een fraai toiletgebouwtje en afgeschermde en overdekte stenen picnicplekjes, net als bij Guernsey een korte wijle her. De zure haring met koolsla smaakt er uitstekend. Mifi heeft geen bereik.

Wat opvalt vandaag en Achtergronden: de Devils Tower is heilige grond voor ruim 25 indianenstammen, zoals de Soshones, Arapaho, Chyennes, Lakota, Crow en Kiowa. Vooral in Juni bezoeken zij deze plaats voor individuele en groepceremonies zoals Sun dances en Zweethutverblijf. Er worden offers gebracht, en je ziet stoffen aan bomen hangen als uiting daarvan.

Veel stammen noemen de Beer in één adem met de Tower. Op diverse wijzen speelt de beer een rol bij het met zijn nagels klauwen in de zijden van de Tower die boven zijn macht blijft doorgroeien, en zo bijv. een aantal zussen, de Pleiaden, redt en aan het firmament zet.

De Arapaho noemen de Tower ‘Bear’s Tipi’. De Ceyennes Bear’s Lodge,” “Bear’s House,” “Bear’s Tipi,” en “Bear Peak. Hun grote voorbeeld ‘Sweet Medicin’ overleed hier; hij bracht hun de Four Sacred Arrows en hun rechtssysteem. Hij profeteerde bij zijn overlijden ‘coming of the horse;the disappearance of the old ways and the buffalo, to be replaced by slick animals with split hoofs the people must learn to eat (cattle), the coming of white men, strangers called Earth Men who could fly above the earth, take thunder from light, and dig up the earth and drain it until it was dead’.

De Crow noemen het Bear’s Lodge, en bouwden individuele droomhuizen waar de bouwer oost-west liggend net in past, en er zijn visioenen krijgt. De Kiowa noemen het “Aloft on a Rock” en “Tree Rock” en beoefenden er astronomie.

Het meest gedocumenteerd is de betrokkenheid van de Lakota, die het “Bear Lodge”, “Bear Lodge Butte,” “Grizzly Bear’s Lodge,” “Mythic-owl Mountain,” “Grey Horn Butte,” en “Ghost Mountain” noemen. Zij menen dat hun volk in de Wind Cave is geschapen. Zij houden bij de Tower healings met shamans en winterkampen. Sioux leaders-Sitting Bull, Crazy Horse, Red Cloud, Gall en Spotted Tail kwamen er bijeen om hun goden aan te roepen. Bij hun Sun dances aan de Sun Dance River kastijden zij zichzelf met bijv. piercings en veltrekken opdat de natuur niet verder wordt gemarteld. Ze geloven dat White Buffalo Calf Woman hen de heilige White Buffalo Calf Pipe bracht op deze plek. In 1825 bezwoor Custer bij een vredesovereenkomst op deze pijp “He who swears by the pipe and breaks oaths, comes to destruction, and his whole family dies, or sickness comes upon them”. Toen daarna ook deze overeenkomst werd gebroken en de Indian Wars uitbraken, werd Custer in de Black Hills verslagen…

Ook de Soshones uit de White River omgeving claimen de Tower. Echter zij houden hun rites volledig geheim.

Nb. Er zijn bergbeklimmers die de native people hun ceremonieen bij de Devils Tower niet gunnen. De klimorganisatie heeft juni als ‘ svp niet klimmen’maand uitgeroepen. Niettemin ging een stel mafketels naar de rechtbank om hun ‘vrijheid om te klimmen’ te claimen. De rechter wees het af ‘bij gebrek aan aantoonbare schade onvoldoende onderbouwd’. Zelfs de rechter is een niet principiele mafketel.