180730 31 01 Denali2Anchorage

180730. Eenmaal uit Denali NP en weer op reis beklimmen we de bolling van de aardkloot met 1mijl/minuut. De weg is merendeels uitstekend, en uiteraard is er wegonderhoud wat een tikje vertraagt. We rijden langs en over diverse rivieren zoals de Nenana en de Sutsina, met aan weerszijden bergketens. De Alaska Railway zien we regelmatig aan één van de wegzijden de zelfde route volgen. We zien nergens meer iets van toendra of taiga (russisch voor: klein laag spul) en rijden duidelijk door laagland. Tweemaal is er rechts een overlook op de Denali, maar de bewolking ontneemt ieder zicht er op, wat blijkt als we bij de zuid overlook op de restarea staan.

Nb. De Denali is bij bergbeklimmers erg in, althans als je tot de top behoort en die wil bereiken. Dat kan in april en in mei alleen, 55% redt het niet en er vallen elk jaar meerdere doden. Alleen de beste klimmers mogen er aan beginnen want het is een hel veroorzaakt door de erg noordelijke ligging, grote hoogte, sneeuwval van 1m per keer onverwachts, stormwinden die je wegblazen en een arctische kou die je op geen enkele andere berg vindt. De makkelijkste weg naar de Denali top loopt langs de zuidwest kant en dan via de westflank. Je doet er drie weken over nadat je met het vliegtuig op de gletsjer bij het basiskamp daar bent geland. Elke dag breng je de helft van je uitrusting naar het volgende kamp, en keert dus eenmaal terug. Dit om te acclimatiseren in deze arctische hel. Leuke hobby, bijzondere berg.

Zuidelijk van Denali NP is Denali State park. Mooi op het hele traject zijn de talrijke riviertjes, kloven, verdronken valleitjes en poeltjes in een mossige en mogelijk veenachtige omgeving. Vaak is de weg omzoomd met gemengd bos wat dan wat saai is. Een groot bol Beverhuis is dan een bijzondere en leuke verrassing! Ook het Iglo hotel dat groot, wit en rond is met raampjes op meerdere verdiepingen was een wakkermaker.

We tanken, $3,35/g, en skippen de detour naar Talkeetna waar een historical society museum is en het Ole Dahl Cabin, dat scheelt flink wat miles en we hebben het idee daar niets nieuws op te doen. In Anchorage zullen we zat musea zien.

Vlak voor Wassila zien we twee kraanvogels overvliegen. De waarschuwingsborden voor Eland blijven bij plaatjes. In Wassila begint het drukker te worden, er zijn diverse stoplichten en het is een knoopunt van wegen. Eenmaal er doorheen blijft de weg 2 baans per richting met prima asfalt.

Al gauw slaan we af bij een natuurgebied rond de Knik River en de Matanuska River.

Het lijkt wel een groot meer waar die twee samenkomen, en daar staan we aan het water en onder de brug met de hwy1 die er overheen gaat naar Anchorage. Een tweetal zwarte konijnen verschijnt even, wat Meeuwen en een Kraai zoeken hun hap en twee meeuwachtig vliegende donkere vogels vliegen een rondje boven het water en dan door; Skua (Middelste Jagers)?

De wolken boven de bergen lossen langzaam op boven het water vanuit het westen, en de lucht kleurt daar van blauw naar geel naar oranje. Achter ons, boven de bergen zijn de wolken donker en er tussen kleurt het lichtrood. Het water zelf ziet er ijskoud blauw uit.

180731. Lekker lui uit de veren, ontbijt aan het water, Meeuwen met een donker grijzig kleed, 2e jaars? En jonge Raven met korte staart. Vlak naast ons staat een overkapping waaronder aan een stel haken kinderzwemvesten hangen onder het motto ‘Kids do not float’. Een leenstation dus!

Het is maar een kort stukje naar het Heritage museum, maar opvallend wil Eva nog vóór Anchorage dat we afslaan en langs de Eagle River 12mijl zuidoost rijden, wel lekker rustig en in het Chugach State Park. Aan het eind van de weg is het Nature Center. ….Oeps, deze bestemming wilde ik overslaan, maar tikte ‘m onnadenkend toch in Eva in, gisterenavond. Dus daar maar getoilet en rondgekeken en, eerlijk is eerlijk, het is één van de betere! Een flinke goed neer gezette verzameling zoogdieren, vogels, schedels, insecten, bloemen op een klein stukje, gerund en onderhouden en betaald door vrijwilligers. We horen dat er een Gryzzlyin met 2 cubs rondloopt.

Goed, dus weer terug en richting stad. Het is best druk, stoplichten, meer banen per richting, mooie en minder mooie wijken en flink wat bedrijvigheid. Eigenlijk minder leuk, zo’n stad. Borden met Elanden in de stad, apart, maar geen Elanden. Maar al gauw slaan we af naar het Alaska National Heritage Center, waar we tegen de middag zijn. We hadden weliswaar twijfel of we nog iets nieuws zouden vinden hier…. Buiten praten we met een man die van Eskimo moeder en Nederlandse vader afkomstig is, grappig. We gaan naar binnen en betalen $32pp voor een combiticket met het Anchorage Museum in de stad. We kunnen er zelfs elk uur met een gratis shuttle heen en terug.

Meteen horen we gezellig rumoer en zien beneden in de Gathering Place een jonge uitlegmevrouw bij de kaart van Alaska met stamgebieden in kleur over die gebieden en stammen vertellen. Over het eiland Kodiak vertelde ze dat er meer Grizzlies zijn dan mensen en over Diomede1 dat het Alaska en dat op kijkafstand Diomede2 (oid) Rusland is. De internationale grens loopt er tussen en ook de datumgrens! Je kijkt dus ook naar morgen. Ook zei ze dat de Apaches in het zuiden verstaanbaar zijn voor sommige Alaska stammen. Echt nieuw voor ons is dat de boten voor de zeejacht van Walrusdamehuid, dat wel tot 9cm dik kan zijn!, voorzien worden want die zijn niet talloze malen doorboord.

Deze huid wordt in het water heel soepel en goed watersnijdend, dus snel. De peddels zijn smal en puntig zodat ze geen wind en tegengolven vangen. Over de ‘jurk’ die ze aanheeft geeft ze aan dat het onderste (rok)deel niet echt authentiek is, maar dat de Alaskaanse natives dit wel erg mooi vonden en overnamen. Het tuniekdeel is per familie uniek in alle opzichten en soms wordt de familie aan die kenmerken herkend. De tunieken die we vandaag zagen zijn niet spectaculair maar ogen eerder omaachtig ouderwets, met alle respect. Het woord Eskimo is hier niet ongewoon, hoewel niet elke Eskimo zo genoemd wil worden. In Canada wordt het neerbuigend gebruikt. Een Iglo is niet een woning, hoewel het woord ‘woning’ betekent. Een Iglo wordt tijdelijk gebruikt, vooral bij sneeuwstormen als schuilhut. Door de Inuit in de Canadese arctic worden ze wel meer permanent gebruikt.

Nog niet uitgesproken, of er komen jonge en oudere stamleden uit alle Alaska delen het podium op, de dans- en zanggroep. De drum- en vertelmijnheer geeft algemene toelichting op de streken van afkomst, niet veel nieuws voor ons. Hij komt van St. Lawrence Island, zeevaarders en walvisjagers. Ze hebben een jaarlijks quotum, de 7 soorten hebben elk een eigen smaak maar Bowhead whale is het lekkerst en smaakt niet naar kip maar het zeer apart smakende blubberige vet is zeer rijk aan vitaminen etc. Ze worden met snelle kano’s gevonden en gedood waarna ze blijven drijven en afgesleept worden, wat soms 36u kan duren. De hele stam komt meetrekken om het aan het strand te kunnen ontleden. Aan planten en bessen wordt zo ongeveer van alles gegeten wat Mar al dan niet op naam heeft gebracht, bijv. de zure Sourdough en Fireweed. Boeiend is dat de vader bepaalt met wie de dochter trouwt, en daartoe mag schoonzoon in spé eerst in hun huishouden en werkzaamheden aan de slag tot Pa zijn potentieel ziet. Dat kan jaren duren……

Uiteraard krijgen we tal van dansen te zien en de uitleg, zang en drums te horen, zie de films. Het principe, ritme en enthousiasme zijn net als eerder in Fairbanks en bij andere VS stammen in oost, zuid, midden en west. Jammer genoeg worden de bewegingen hier niet genoeg toegelicht. Het plezier straalt er wel van af. En het publiek mag meedoen, de dames elegant en de mannen stoer.

Dan wordt het tijd voor de hier wel verkrijgbare koffie, Rendierworst en Pulled Pork. Inmiddels zijn demojongemannen bezig met het tonen van winterbezigheden voor kerels, onderlinge strijd dus qua balans en kracht. Goed voor feestjes en partijen thuis, maar er zijn zelfs kampioenschappen voor. Heel simpele kracht en behendigheid-, uit balans breng-, hoge hinkelsprong- en knokkelrace- wedstrijden/oefeningen worden voorgedaan en toegelicht. Zie de foto’s en films.

Het plezier straalt er af. Een sportgroepjongeheer vertelde, terloops ook, dat er in Rusland stammen zijn die Alaskanen kunnen verstaan. Sommige dansen en liedjes zijn in het Russisch.

Dan is het tijd om naar buiten te gaan, waar rond een meertje, met (nep)beverhuis, van de diverse streken typische spijkerloze loghouses (blokhut) worden getoond met de nodige infoborden en met persoonlijke toelichting van vaak ook de podiumartiesten. Hoewel de bouwsels bovengronds staan, worden ze in werkelijkheid zo mogelijk deels ondergronds gebouwd, ter isolatie en veiligheid. De basis wordt gevormd door in elkaar grijpende boomstammen die muren en dak vormen en best groot zijn; jammer genoeg hebben deze demo-woningen geschaafde planken als wand; een fotootje toont de werkelijkheid.

Per natie of stam zijn er uiteraard verschillen.

Athabascan: Centraal is het vuur met een instelbaar dakluik er boven. Stenen uit het vuur worden onder de slaapbanken gelegd, als kruik. De ingang is tevens windsluis, en de ramen voorzien van de enigszins transparante huid van Dall Sheep, Mountain Goat of Beertestikels.

Soms zijn mannenverblijven en vrouwen-kinderen verblijven gescheiden, net als hoge opslaghutten en zweet/badhutten. De heuvels waaronder ze zich bevinden kunnen rond opgeworpen zijn,

maar zijn bij andere stammen onder rotsen of bestaande heuvels gebouwd.

Kano’s kunnen bijv. een huid van berkenbast hebben (binnenwater), of van Walrus (zee). Ook hier zijn er de nodige verschillen.

Yup- en Cup’ik: wonen aan de Beringzee en de daar uitstromende rivieren. Vanaf de lente dichter bij de kust voor de zeezoogdiervangst en dan voor de eenden- en ganzenjacht naar de rivieren tot de zalm komt. In de herfst worden de vallen voor dier en vis belangrijk. Als de Salmonberries rijp zijn wordt in de in heuvels ingegraven winterwoningen de winter voorbereid en duisternis doorstaan. Warm blijf je met zang en dans, reparaties, korte jacht e.d. De Hooper Bay woningen zijn voor mannen en vrouwen verschillend qua indeling, maar worden ingegraven en geisoleerd met toendraplaggen net de wortels omlaag en met modder afgemetseld. De vrouwen en meisjes zorgen o.a. voor het eten en maken matten, sokken en manden van gras en naaien huiden. De mannen zorgen voor jonge mannen en slapen, baden, eten en leren samen in het 2x zo grote mannen- en communicatiehuis, de Qasgiq. Vrouwen en meisjes zijn daar welkom, brengen eten en doen aan ceremonieën mee. Onduidelijk is hoe de ‘gemeenschappelijkheid’ werkt, uiteraard blijkt het te werken. De laatste winterdag is het Bladderfestival in de Qasgiq waarbij de opgeblazen blazen van zeehonden door een gat in het ijs worden teruggegeven, opdat hun zielen mogen terugkeren.

Inupiaq en St.Lawrence Yupik: In een complexe leefgemeenschap die het hele noorden en noordwesten omvat, heerst hier een zwaar arctic klimaat. Deze gemeenschappen zijn hoogontwikkeld in de beheersing van samenwerking en specialisaties van ijsvissers, walvisjagers, cariboujagers, plant-en vruchtverzamelaars, gereedschap- en woningbouw, maken en reparatie van huiden en kleding, etc. Kapiteins van de walvisjagers tatoueerden een stip op hun kin per gevangen walvis. Elk huishouden omvatte 3 tot 4 generaties en rond de 50 families. Een ervaren jager en zijn vrouw leiden de groep en zijn voor distributie verantwoordelijk. De mannen werkten in de Qargi, waar ook ceremonieën uitgevoerd werden. In de zomer werden met name tenten van huiden gebruikt. Dat was ook de tijd voor het drijven van handel met stammen elders.

Unangax en Alutiig Suppiaq: Zij bestrijken de zuidwestelijke kusten en eilanden, van Valdez, Sewart en Homer en Kodiac tot ver in de Pacific bij de Pribilof eilanden. Zelfstandigheid en vergaande kunde staat centraal om te overleven. Bijv. Gespecialiseerde grotere vrachtkano’s (Baidara, russisch) voor 20 a 30 man en snelle éénpersoons oorlogs- en jachtboten (Quayag’s).

Vogels- en vogeleieren werden van bergrichels gehaald, Watervaste kledij, doorzichtige ramen, technisch sterke kano’s, giftige harpoenpunten en zelfs enorme anatomische kennis en kunde. Hersenoperaties, amputaties e.d. werden beheerst. Zij waren de enige die doden mummificeerden door ze o.m. ondersteboven boven hete vulkaandampen te hangen. Voor ijs en sneeuw hebben ze slechts twee woorden. Voor regen echter vele tientallen!

Eyak, Tlingit, Haida, Tsimshian: In het zuidoosten zijn stammen die sterk afwijken van eerder genoemde qua taal, maternale erf- en clansystemen, ceremonieën (totempalen) en woongebied, de regenwouden en riviermondingen aan de kust. Alles draait om hout, wilg en vooral cedar voor kleding, wonen, koken, opslag, transport etc. Zie ook onze eerdere bezoeken aan Hazelton e.o. Zij oogsten alles wat de zee biedt, van garnaal tot zalm.

Uiteraard wordt iedereen goed ingepakt, zelfs bij de winterdansen binnenshuis worden handschoenen gedragen. Huiden van zeehonden (Spotted Seal, Steller Seal en Fur Seal)

en Ijsbeer voelen elk totaal anders aan qua dikte en vachtstructuur. Buiten ligt een skelet van een Grey Whale op de grond en onderkaakbotten staan recht overeind. Wigwams en Tipi’s worden niet door ons gezien, behalve op de oude Yup/Cup’ik foto.

Weer binnen is de accu van mijn phone bijna leeg, waardoor de snelle wifinternet niet verder gebruikt kan worden; gelukkig is de achterstand aan uploads al volledig ingelopen, nu de laatste actuele beelden nog!

Inmiddels is de zanggroep bezig in originele knoopmantels, zwart gekleurde mantels met rode per stam verschillende versiering en witte paarlemoeren knopen, en feestkleding daaronder zoals hertenleren tunieken en bontlaarsjes en -handschoenen.

Ook nu heeft elk lied een thema, een simpele korte vorm en herhaald motief.

Als het bijna 5pm is sluit de boel bijna. Ik zie nog kans de phone met een oplaadaccu bij te laden, maar echt uploaden van de resterende filmpjes lukt nu niet meer. Buiten is het nog steeds knap warm, en we rijden naar de binnenstad om mogelijkerwijs bij het Anchorage Museum te overnighten. Overal staan parkeerverboden of betaalpalen. Helaas is de stad bijzonder onvriendelijk met ruimte voor vrij parkeren, zelfs in het zuiden van de stad bij de bedrijventerreinen. Al rijdend komen we bij een Wendy, en we eten daar. Geen wifi, matige hap en een Servische bediende, Mladen, die Mar wijn ipv bier en ondanks extra zeggen mij toch ijs in de cola brengt. Een erg dikke dame en een opmerkelijk getatoueerde man valt op.

Bij de Walmart staan ook overal dreigborden en er rijdt een securityauto en -mevrouw rond. Die vertelt ons echter dat de Walmart een overnachting wel toestaat. En dus doen we dat. Het blijft lang warm en licht.

Mar doet nog een paar boodschappen bij de Walmart. Apart bij de Walmart is dat de linkerdeur de ‘entry’ is en de rechter de ‘exit’. Ook bij het er weer uit gaan. Ik vraag dus een Walmartjuffrouw waarom?? Die reageert na even met ‘I have really no idea!’. Een andere Walmartmevrouw die er bij zit stelt dat dat overal zo is, zeker bij overheidsgebouwen… Als ik zeg dat de auto’s toch ook rechts rijden, antwoordt ze dat die nu eenmaal het stuur links hebben. Ik laat het er maar bij, en loop braaf de gevraagde kant. De echte reden is dat de ingang aan de linkerzijde van het gebouw is en daar de karretjes staan aan de linkerbuitenzijde. Aan de andere kant van het gebouw speelt dit in spiegelbeeld. Geinig.

In de nacht sta ik met de voeten in het water. Het is gaan regenen en het luik boven de keuken staat wijd open.

180801. ‘ S ochtends regent het nog op Kees z’n verjaardag. Vorig jaar reden we op 1 augustus bij de Niagara de VS binnen.

We gaan naar het Heritage centrum waar we de shuttle net missen. Mar zet koffie, en tegen de tijd dat die drinkbaar is komt de shuttle en missen we de koffie, althans Mar drinkt haar hot coffee nog even snel op.

Het Anchorage museum heeft een mooie beeldtenis van een lapland-/kerkuil o.i.d. aan de buitenkant.

We beginnen op de 4e en daarna de 3e etage waar vooral kunstuitingen hangen. Sommige zijn protesten tegen hoe met de natives is en wordt omgegaan door vooral de overheid en bedrijven. Een verzameling, deels bijgekleurde, specerijen doet zowel kleurrijk als onzinnig aan;

op een Aziatische markt is het veel fraaier. Een totempaal en masker uit handschoenen resp rugtassen gefabriceerd vraagt om een glimlach.

De 2e verdieping geeft in docu- en filmfragmenten en via vitrinekasten een weergave van de leefwijze van de verschillende Alaskaanse volken. Boeiend en een goede aanvulling van wat we in het Heritage centrum beleefden. Het zien van bontmantels van een honderdtal Ground Squirrels voor volwassenen,

of van haas of konijn voor kinderen (warmte),

of van de ingewanden van zeezoogdieren (waterdicht!),

of voor een hairdress masker van Hermelijn

doet de foto’s en verhalen meer leven. Net als de laarzen, mantels, maskers en gebruiksvoorwerpen uiteraard.

We hebben aan 2u te kort, maar moeten de laatste shuttle terug halen om 2pm. Die blijkt vol, maar er komt er toch nog een en we hebben zo waar nog een zonnetje tijdens het wachten. Na een Rendierworstenbroodje en een laatste wifinternetsessie op het centrum taaien we af tegen 3.30pm. Uit deze drukke volle RV-onvriendelijke stad, richting zuidwesten: Homer, ons verste westelijke reispunt.

Wat opvalt: Wie deze pagina leest omdat je in Facebook een bericht hier over ziet, let op: Facebook gaat deze optie verwijderen, dus over enige tijd werkt dat niet meer en krijg je dus die boodschap in Facebook niet meer. Neem op je bureaublad dan deze link op in een icoon, of tik in je webbrowser direct in: http://www.zwerfuil.wordpress.com !!! Of copieer deze link: USA blog Ben&Marja in een (word)document of zo.